POMZA NEDYR?
Pomza (Bims) Nedir?
Pomza, endüstriyel bir hammadde olarak birçok sektörel alanda kullanylyyor. Bims’in dünyada en yaygyn kullanym alanyny ise in?aat sektörü olu?turuyor. Ancak Türkiye, henüz in?aat sektörü açysyndan dünya pomza ticaretindeki yerini yeterince alamamy? bulunuyor.
Pomza, gözenekli yapysy, hafifli?i, yüksek izolasyon etkileri, atmosferik ?artlara ola?anüstü direnci ve yüksek puzzolanik aktivesi nedeniyle insano?lunun kullana geldi?i en eski do?al ve volkanik kökenli yapy malzemelerinden biridir. Antik Yunan ve Roma dönemlerinde pomzanyn, amfitiyatrolar, tapynaklar, su kemerleri, hamamlar, mahzenler ve konut in?aatlarynda yaygyn olarak kullanyldy?y bilinmektedir. Bu yapylar geçmi?ten günümüze kadar, de?i?en ortam ?artlaryna ra?men bozulmaya u?ramadan ayakta kalabilmi?tir.
Pomza, Ytalyanca ponza, Almanca bimsstein, Yngilizce pumice olarak adlandyrylyr. Dilimizde süngerta?y, kisir, köpükta?y, topukta?y, hy?yrta?y olarak da adlandyryldy?y gibi bilimsel terminolojide dünyaca kabul görmü? pümis (pumice), pümisit (pumicite) olarak da adlandyrylabilmektedir. Genellikle, iri çakyl boyutuna pümis, kum ve daha dü?ük tane boyutlaryna da pümisit denilmektedir
POMZA BYMS SEKTÖRÜ
Pomza, endüstriyel bir hammadde olarak birçok sektörel alanda kullanylmaktadyr. Bu kullanym, endüstriyel amacyna göre ya ana hammadde olarak ya da katky malzemesi olarak de?erlendirilmektedir. Pomzanyn dünyada ve ülkemizde en yaygyn kullanym alany in?aat sektörüdür. Bununla beraber dünyada pek çok endüstri alanynyn vazgeçilmez hammadde kayna?y olmasyna ra?men, ülkemizde tekstil sektörü haricindeki di?er endüstri alanlarynda durum farklylyk göstermektedir. Bu farklylyk, ithal-i?lenmi? ürün halinde farkly ticari markalar olarak kullanylmasy ile daha pahaly alternatif ürünlerin kullanymy ve kullanym alanlaryndaki endüstri dallaryna hitap edecek i?leme tesisleri ile ilgili yatyrymlaryn yok denecek kadar az olmasyndan kaynaklanmaktadyr.
Ülkemiz, birçok endüstriyel hammadde ve yeralty kaynaklary yönünden önemli bir potansiyele sahiptir. Bununla birlikte elde edilebilen verilere göre, 18 milyar metreküp civarynda (muhtemelen daha fazla) olan dünya pomza rezervlerinin yakla?yk %40’yna (7.2 milyar metreküp’den fazla) sahip olan ülkemiz açysyndan, pomza madeni kaynaklarymyz da çok önemli bir yer tutmaktadyr. Bugün ülkemizde kullanylan ve i?letilen pomza rezervleri açysyndan, Yç Anadolu bölgesinde yo?unla?ma görülmesine kar?yn, Akdeniz ve Do?u Anadolu bölgelerinde de önemli derecelerde pomza olu?umlaryna rastlanmakta ve üretim faaliyetleri yapylmaktadyr.
Bugün teknik nitelikte pomza kategorisinde yer alan olu?umlaryn Türkiye genelindeki da?ylymy ise ?u ?ekildedir:
Buradan da görüldü?ü gibi, en büyük rezerv potansiyelinin Do?u Anadolu bölgesinde oldu?u görülmektedir. Dünyada pomza rezervleri bakymyndan önemli bir yeri olan Türkiye, yakla?yk 10 farkly renk ve doku kalitesine sahip pomza çe?itleri ile oldukça yüksek bir pazar ?ansyna sahiptir. Dünyanyn en önde gelen ham pomza üreticisi ülkeler Ytalya, Yunanistan, Türkiye, Almanya, ABD, Meksika, Fransa ve Yzlanda’dyr. Bu ülkelere son yyllarda Çin, Kanada, Yeni Zelanda, Endonezya gibi ülkeler de girmi?tir. Pomza, geli?en dünya endüstrisinde halen elliden fazla endüstriyel alanda farkly amaçlarla kullanym imkâny bulmaktadyr. Ülkemizde üretilen (yakla?yk 1.750.000 ton/yyl) pomzanyn yurt içinde tüketim miktarynyn tamamyna yakyny in?aat sektöründe, hafif yapy elemany üretiminde kullanylmaktadyr. Çok az bir oranda tekstil sektörü ve ziraat sektöründe kullanymy yanynda, farkly endüstriyel alanlarda do?rudan veya yary mamul olarak kullanymy bulunmamaktadyr. Ülkemizde 2003 yylynda üretilen pomzanyn %12.16’lyk kysmy ham olarak yurt dy?yna ihraç edilmi? iken, bu de?er 2004 yylynda %15.92 ölçe?ine yükselmi?tir. Dolayysyyla, 2004 yylynda Türkiye pomza ihracaty 2003 yylyna göre %31’lik bir arty? göstermi?tir. Bu da, ülkemizde pomza sektöründe yer alan üretici kurulu?laryn madencilik faaliyetlerindeki bir geli?menin sonucu olmu?tur. Ancak, Türkiye’nin dünya pomza sektörlerinde hammadde olarak yer alma oranlaryna bakylacak olursa, arzu edilen ve ülke ekonomisine yüksek katma de?er sa?layan ölçütlere henüz ula?amady?y da görülebilmektedir. Bu olgu, a?a?ydaki Çizelge 1'de 2004 verileri olarak analiz edilmi?tir.
Bu Çizelge 1'den de görüldü?ü gibi, dünya pomza tüketiminin büyük bir kysmyny in?aat sektörü kapsamaktadyr. Ancak, bu tüketimde ülkemizin yer alma orany, yüksek rezerv potansiyelimize ra?men çok dü?ük denebilecek bir büyüklüktedir. Bu da göstermektedir ki, Türkiye henüz in?aat sektörü açysyndan dünya pomza ticaretindeki yerini yeterince alamamy?tyr. Bu da, pomzanyn yeterli tanytymy ve ülke içi üretim maliyetlerinin dü?ürülerek dy? rekabet ?ansynyn arttyrylmasy ile sa?lanabilecektir.
Türkiye’nin maden ve maden dy?y ihracat hacmi bakymyndan de?erlendirildi?inde, madencilik sektörü açysyndan endüstriyel bir hammadde olarak pomzanyn yyllyk ihracat hacmi 2003 yylynda 152 bin ton iken, bu de?er 2004 yylynda 199 bin ton’a çykmy?tyr. 2003 ve 2004 yyly genelinde Türkiye’de gerçekle?en di?er maden ve maden dy?y ihracat de?erleri a?a?ydaki Çizelge 2'de verilmi?tir.
Bu Çizelge 2'den de görüldü?ü gibi, Türkiye’nin maden ve maden dy?y ihracat hacminde pomzanyn yer alma yüzdesi 1,8 olarak görülmektedir. Bu de?er, Türkiye’deki pomza maden yataklarynda yer alan farkly kayaç özelliklerindeki endüstriyel hammaddenin, dünya sektörlerine yeteri kadar tanytymynyn yapylmasy, konu üzerine yapylacak sektörel Ar-Ge çaly?malary ve bunlaryn sonuçlarynyn dünyadaki endüstri kollary ile payla?ylmasy sonucu, daha yüksek de?erlere çykaca?y ?üphesizdir. Yn?aat sektörü, pek çok ülkede oldu?u gibi ülkemizde de lokomotif sektördür. Bilindi?i üzere, ülkemizde yakla?yk 15.000.000 adet konut sto?u bulunmakta ve bu sto?un her yyl yakla?yk %10’u onarylmaktadyr. Ülkemizin yyllyk konut ihtiyacy ise 300.000 adet dolayyndadyr. Mevcut sto?umuzun de?eri konut ba?yna 20.000 $ ortalama de?er üzerinden 300 milyar $ de?erindedir. Her yyl konut sektöründe en az 6 milyar dolar harcanmaktadyr. Ülkemizde yapylacak konutlaryn yyllyk duvar örgüsü toplamy yakla?yk 72 milyon m2 dolayyndadyr. Bu hacmin tamamy bimsblok ile kar?ylanmasy varsayym olarak dü?ünüldü?ünde, ortalama 940 milyon adet blok yyllyk olarak üretilmesi gerekmektedir. Oysa ki, ?u an ülkemizde kurulu olarak bulunan blok tesislerinin ortalama toplam üretim kapasitesi yyllyk olarak 170 milyon adet dolayyndadyr. Bu tesislerin bütünü, tam kapasite ile üretim yaparak sektörel kullanym sa?landy?y varsayylyrsa, ülkemiz duvar elemany ihtiyacynyn ancak %18’ini kar?ylayabilecektir. Ancak, günümüzde bu de?erlere ula?ylamady?y da görülmektedir. Günümüzde ise, ülke ihtiyacynyn %10.1’lik kysmy kar?ylanabilmektedir. Bimsblok kullanymynyn yyllara göre ülkemiz in?aat endüstrisinde yer alma trendine genel anlamda bakyldy?ynda ise, 2002-2003 yylynda yakla?yk %2.1, 2004 yylynda %6.3 ve 2005 yylynda (yyl henüz tamamlanmady) ise %10.1’lik bir orany görebilmekteyiz. Yapylan projeksiyonda ise 2005 yyly için %13-14’lik bir de?ere ula?ylaca?y tahmin edilmektedir.

Copyright © 2012 Bims Sanayicileri Derneği

Designed By SU