BYMSBLOK ISI YALITIMI
Bimsblok ve binalarda ysy yalytymy de?erlendirmesi üzerine kysa bir görü?
Ülkemiz yapy endüstrisi açysyndan pomza (bims), do?al, hafif ve gözeneklili?i sebebiyle önemli bir malzeme haline gelmi?tir. Yn?aat sektöründe yapy elemany olarak farkly formlardaki ürünleri, in?aatlarda blok ?eklinde duvar dolgu elemany olarak de?erlendirilmesi gün geçtikçe artmaktadyr. Pomza ayny zamanda fiziksel, kimyasal ve iç yapysy itibariyle in?aat sektöründe kullanylan do?al hafif agrega synyfyna girmektedir. Pomza kayacy do?al hafif agrega olarak, fiziksel ve kimyasal özelliklerinde herhangi bir de?i?ime maruz byrakylmaksyzyn, farkly tane boyutlarynda serbest taneler halinde ysy yalytym amaçly bir malzeme olarak da kullanylabilmektedir. Bu bakymdan, pomza agregalary, teknolojik olarak higroskopik bir malzeme ve pratikte montaj için fazla nem gerektirmeyen bir eleman türü olarak da tanymlanabilmektedir.
Günümüzde modern uygulamalaryn yany syra, ysy yalytym amaçly geleneksel uygulamalar da yer almaktadyr. Bunun en açyk örne?ini, pomza tanelerinin binalarda ysy yalytymy amaçly malzeme olarak kullanymyny görebilmekteyiz. Ayryca pomza agregalary, hafif yapy elemany bloklaryn elde edilmesinde oldu?u kadar, uluslar arasy alanda hafif syva veya örgü harçlarynyn üretiminde ve yalytym amaçly hafif beton üretimlerinde de yaygyn bir ?ekilde kullanylmaktadyr. Bilindi?i gibi in?a edilen konutlarda kullanylan malzemenin hafifli?i, binanyn ölü a?yrly?ynyn dü?ük bir de?erde olmasyna do?rudan bir etken olmasynyn yany syra, di?er bir özelli?i de konutlardaki ysy yalytymyny en optimum ?ekilde sa?lamasydyr. Bu özelli?i sa?lamasy için, kullanylan yapy elemanlarynyn belirli bir ysy yalytym de?erine sahip olmasy gerekmektedir.
Günümüzde yapylan binalarda ysysal konforun optimum ko?ullarda sa?lanmy? olmasy, gerek standartlar ve gerekse yönetmeliklerde kaçynylmaz bir kural olarak uygulamaya konmu?tur. Bu yönetmelik ve standartlar irdelendi?inde açykça görülmektedir ki, binalarda ysysal konforun sa?lanmasy, tamamyyla binada yapy elemany ve/veya bile?eni olarak kullanylan malzemenin ysy iletkenlik de?erleri ( ) ile do?rudan ili?kilidir. Malzemenin ysy iletkenlik de?eri de, malzeme yapysal özelli?ine ve özgül ysy kapasitesine ba?ymly olarak de?i?im gösteren bir de?erdir.
Yçinde ya?ady?ymyz konutlarda ysy yalytymy amaçly konforu sa?lamak ve optimum ?artlarda sycaklyk dengesini kurmak, yapylarda kullanylan malzemenin seçimi ile do?rudan ilgili bir durumdur. Seçilen yapy malzemelerinin hangi türden bir malzeme olursa olsun, önemle ysysal yalytym etkileri ve ysy geçirimlilik karakteristi?i mutlaka analiz edilerek, irdelenmelidir.
Pomza olu?umu itibariyle gözenekli bir yapy göstermekte ve farkly granül boyutlarda gözeneklili?i de?i?mektedir. Bunun do?al bir sonucu olarak da, granül malzemenin boyutuna göre gerek birim a?yrly?y gerekse ysysal özelli?i farklyla?maktadyr. Genelde iri boyutlara sahip pomza agregalarynyn birim a?yrlyklary ve ysy iletkenlik katsayysy dü?üktür. Bu da, malzemenin ysysal konfor özelli?inin iyile?mesi anlamyna gelmektedir. Yapylan teknik incelemeler göstermi?tir ki, granül ?eklinde pomza tanelerinin ysy iletkenlik de?erlerinin 0,065 W/mK - 0,12 W/mK arasynda geni? bir araly?a sahiptir. Bu malzemeler ile olu?turulan yapy elemanlarynda, kullanylan agrega boyutuna ve ürün prosesindeki ilave olabilecek malzemelere göre ysy iletkenlik de?erleri oldukça dü?ük seviyelerde olabilmektedir. Binalarda ysy yalytym hesabynda bu de?erin oldukça dü?ük seviyelerde olmasy arzu edildi?ine göre, pomza agregaly yapy elemanlarynda bu de?erler kolaylykla sa?lanabilmektedir.
Günümüzde hafif agrega olarak de?erlendirilebilen birçok malzeme bulunmaktadyr. Bunlaryn en ba?lycalary; genle?mi? kil agregalar, polistren agregalar, genle?mi? yüksek fyryn cürufu agregalar, yakylmy? kömürden elde edilen cüruf agregalar, volkanik cüruf agregalar, tüf agregalar, diyatomit agregalar, genle?tirilmi? perlit agregalar, açylmy? vermikülit agregalar ve pomza agregalar vb. birçok agrega türü sayylabilmektedir. Ancak, bu agregalaryn olu?um ve kullanyly? ?ekilleri birbirinden farkly olabildikleri gibi, teknik kapasiteleri de birbirinden çok farklylyklar arz etmektedir. Di?er bir de?i?le, bu agregalaryn yapysal özellikleri, fiziksel ve mekanik özellikleleri birbirinden farklydyr. Bunun do?al bir sonucu olarak da, gerek agrega olarak ve gerekse bu agregalarla yapylmy? beton elemanlaryn ysy iletkenlik de?erleri farklydyr. Bu farklylyk, TS EN 1745 : Nisan 2004 “Kagir ve kagir mamulleri - Tasarym ysyl de?erlerinin tayini metotlary” standardynda açykça belirtilmi? olup, hafif agrega türüne göre beton birimlerin birim hacim kütleleri ba?lamynda ysy iletkenlik de?erleri belirtilmi?tir. Bu standarda göre örne?in, 500 kg/m3 birim hacim kütle de?erinde sadece bims agregasy ile yapylmy? bimsbetonun ysy iletkenlik de?eri 0.11 W/mK olarak öngörülmekte iken, ayny birim hacim kütle de?erinde polistren agregaly hafif beton için 0.13 W/mK ve genle?tirilmi? kil agregaly hafif beton için ise 0.12 W/mK de?erleri öngörülmü?tür. Hatta di?er tür hafif agregalarla yapylmy? betonlaryn ysy iletkenlik de?erlerinin çok daha yüksek de?erlerde oldu?u belirtilmi?tir. Görüldü?ü gibi, hafif agregaly betonlaryn ysyl iletkenlik de?erleri teknik özellikler olarak farklylyk göstermektedir. Bu nedenle, in?aat endüstrisinde yapy elemany olarak kullanylan veya kullanylmasy dü?ünülen tüm malzemelerin tanymy ve ysy yalytym özellikleri net olarak belirlenmelidir. Malzeme türleri arasynda kullanylan hammaddeye göre olu?an ysysal özellik farlyly?y ayyrt edilmelidir.
Ancak, ülkemizde yapylaryn ysysal konfor özelliklerinin belirlenmesi ve ysy yalytym hesaplarynyn yapylmasy amacyyla yönetmeliklerce uygulanmasy zorunlu kylynan ve yapy malzemelerinin ysy iletkenlik de?erlerinin öngörüldü?ü tek standart TS 825:Haziran 1999 “Binalarda ysy yalytym kurallary” oldu?u görülmektedir. Bu standart detayly olarak irdelendi?inde, günümüzde yapy endüstrisinde kullanylan bir takym malzemelerin ysy iletkenlik de?erlerinin yer almady?y görülebilmektedir. Bu da, bina ysy yalytym hesaplamalarynda, standartta yer almady?y için bu malzemelerle ilgili hangi ysy iletkenlik de?erinin kullanylaca?y belirlenememektedir. Bununla birlikte, özellikle yukaryda tanymlanan farkly hafif agregalarla yapylan yapy elemanlarynyn ysy iletkenlik de?erlerinin, malzeme ba?lamynda de?erlerinin ne oldu?u veya hesaplamalarda hangi ysy iletkenlik de?erinin uygulanaca?y yeterince ayryntyly olarak belirtilmemi?tir. Hafif agregalarla yapylmy? yapy elemanlaryn ysyl özellikleri ayny de?erler olarak bu standartta öngörülmü?tür. Bu durum, ço?u uygulamalarda çeli?kili kullanymlary da gündeme getirmektedir. Yukaryda de?inildi?i gibi, hafif agrega grubunda de?erlendirilen tüm malzemelerin teknik kapasiteleri birbirinden farklylyk göstermesi sebebiyle, ilgili standartta her bir hafif agrega türü ve bu agregalardan yapylmy? mamullerin ysy iletkenlik özellikleri detayly olarak tanymlanmalydyr.
Ülkemizde bunun en açyk örneklerinden bir tanesi, sadece bimsbetondan yapylmy? bimsblok elemanlary için TS 825 standardynda öngörülen de?erlerin kullanymynda görülmektedir. TS EN 1745 standardynda sadece bimsbetondan yapylmy? elemanlar için uygulanacak ysy iletkenlik de?erleri detayly olarak di?er hafif agregaly beton gruplaryndan ayyrt edilerek tanymlanmy? olmasyna ra?men, TS 825 standardynda sadece bimsbetondan yapylmy? bimsblok elemanlary için di?er hafif agregaly beton elemanlardan ayrymynyn yapylmady?y görülmektedir. Di?er bir de?i?le bimsbeton, tüf agregaly beton, genle?tirilmi? kil agregaly beton, polistren agregaly beton vb. nin ysy iletkenlik de?erleri hep ayny de?erler olarak öngörülmü?tür. Bu husus, mühendislik açysyndan do?ru olmayan bazy de?erlendirmelerin yapylabilmesine olanak sa?lamaktadyr. TS EN 1745 standardyna göre, hafif agregaly beton birimler içersinde, benzer birim hacim kütle de?erlerinde sadece bimsbetondan yapylmy? birimlerin hemen hemen en dü?ük ysy iletkenlik özelli?ine sahip oldu?u belirtilmi? iken, ülkemizde uygulanan ysy yalytym standardynda bu de?erlendirmeye detayly yer verilmedi?i gözlenmektedir. Bunun do?al bir sonucu olarak da, binalaryn ysy yalytym hesabynda bimsblok elemanlary için olmasy gerekenden daha yüksek ysy iletkenlik de?erleri kullanylmaktadyr. Ülkemiz açysyndan de?erli bir endüstriyel hammadde olan bims ve bimsbetondan mamul hafif yapy elemanlary için bu olumsuz durumun giderilmesi gerekmektedir. Bu olguyu a?a?yda yalyn olarak verilen bir örnek ile açyklayalym.
Bo?luklu bimsblok elemanlarynyn bir binada hafif yapy elemany olarak kullanymynda, binanyn ysy yalytym hesaby yapylyr iken TS 825 standardyna göre bimsblok elemanyyla örülen duvaryn ysy iletkenlik de?eri, Ek 5 Madde 7.5.1.1’de “hafif betondan bo?luklu bloklarla duvarlar” alt ba?ly?y altynda verilen de?erlerin kullanylmasynyn öngörüldü?ü anla?ylmaktadyr. Örne?in 500 kg/m3 birim hacim kütle için TS 825: Haziran 1999 standardynda hafif betondan bo?luklu bloklarla yapylan duvaryn ysy iletkenlik de?eri 0.29 W/mK olarak tanymlanmy?tyr. Bu de?ere göre, ayny standartta örnek olarak verilen bina modelinde bu blok duvar elemany olarak kullanyldy?ynda, binanyn toplam özgül ysy kayby 440.36 W/K olmaktadyr. Oysa ki, TS EN 1745: Nisan 2004 standardynda öngörülen prensibe göre ayny birim hacim kütle de?erindeki bo?luklu bir tasaryma sahip bimsblok elemanyyla örülen bir duvaryn uygun harç kullanylmak ko?uluyla ysy iletkenlik de?eri 0.15 W/mK olarak hesaplanabilmektedir. Bu de?ere göre, ele alynan model binanyn toplam özgül ysy kayby 353.82 W/K olarak belirlenmektedir. Her iki durum için bu model binada meydana gelen toplam özgül ysy kayby farky 86.54 W/K’dür. Di?er bir de?i?le TS 825:Haziran 1999’a göre model binanyn ysy kayby, TS EN 1745 standardynda bimsblok için önerilen de?erden %24.46 daha fazladyr. Bu da uygulamalarda, bimsblok elemanlary için TS 825:Haziran 1999 standardynda bimsblok elemanlary için öngörülen ysy iletkenlik de?erlerine göre hesap yapyldy?ynda yakla?yk %25 daha fazla ysy kayyplarynyn belirlenmesi anlamyna gelebilmektedir. Ancak, bu de?erlendirme Avrupa Norm standardyna (TS EN 1745) göre yapyldy?ynda ise, bimsblok elemanlarynyn binalarda ysysal konfor açysyndan ülkemizdeki uygulamalara kyyasla %25 daha yalytymly elemanlar oldu?u da görülebilmektedir.

Kaynaklar
- Bauen mit Überzeugung, 2001, Pumix Meurin Bausystem, Germany.
- Bauen mit Naturbims, 2001, Baustoffe mit besten Wrden, Neuwied, Germany.
- Bisoherm Der Stien fürs Leben, 2003, Germany.
- TS 825: Haziran 1999, Binalarda ysy yalytym kurallary, TSE, Ankara.
- TS EN 1745:Nisan 2004, Kagir ve Kagir Mamulleri-Tasarym Isyl De?erleri Tayini Metotlary, TSE, Ankara.

Copyright © 2012 Bims Sanayicileri Derneği

Designed By SU